Ks. W這dzimierz Pi靖kiewicz T. J.,

Mistyczne Cia這 Chrystusa a charaktery sakramentalne.

Studium dogmatyczne. Kraków 1903; du瘸 8-ka, str. 79.

Bior鉍 do r瘯i dzie這 O. W這dzimierza w celu napisania o nim sprawozdania, niepodobna mi by這 oprze si wra瞠niu sympatii, z góry ju powzi皻ej dla jego pracy, raz dlatego, i nazwisko autora i wzmianka przy nim o Towarzystwie, do którego nale篡, jest ju najlepsz rekomendacj ksi嘀ki i daje r瘯ojmi, i ona sumiennie jest opracowana i ma rzeczywist warto, jak wszystko, co stamt鉅 wychodzi; po wtóre dlatego, i tytu sam mówi za siebie i obiecuje czytelnikowi studium z dziedziny teologii dogmatycznej, a wszelk now prac na tym polu w j瞛yku naszym, zw豉szcza samodzieln, z niek豉man radoci wita ka盥y b璠zie.

Czcigodny autor daje nam w swej ksi嘀ce studium o przedmiocie zarówno ciekawym jak i wznios造m – o charakterach sakramentalnych, które wyciskaj si na duszy przez udzielenie trzech sakramentów: chrztu, bierzmowania i kap豉雟twa w ten sposób, 瞠 ju te charaktery nigdy utracone by nie mog – i o stosunku ich do mistycznego Cia豉 Chrystusa, tj. do Kocio豉 Chrystusowego na ziemi, który rzeczywicie jest organizmem Jezusa Chrystusa, którego to organizmu On sam jest g這w, a wierni cz這nkami.

Czym jest ono tajemnicze znami, wycini皻e na duszach przy udzieleniu sakramentów niepowtarzalnych, jakie jest dzia豉nie jego na dusz, tego ze wzgl璠u na nadprzyrodzono jego, jako te bardzo sk雷e wiadomoci, jakie o nim ze róde Objawienia mamy, trudno jasno i cile okreli. Nauka katolicka, oparta na Pimie w. i Ojcach Kocio豉, po licznych badaniach i zestawieniach zdo豉豉 jednak cho w czci sformu這wa istot charakterów sakramentalnych, a mianowicie, i s one czym realnym, wyciskaj鉍ym na istocie duszy mistyczn piecz耩 i nadaj鉍ym jej nowy blask i wygl鉅 nadprzyrodzony.

W dalszym ci鉚u swej pracy mówi autor, i charakter sakramentalny zasadniczo ró積i si od 豉ski: 豉ska dzia豉 na dusz i uwi璚a j wewn皻rznie, charakter za sakramentalny nie tyka moralnej strony duszy, lecz tylko fizycznej jej istoty, i mo瞠 istnie w duszy niezale積ie od 豉ski, chocia jej si domaga, b璠鉍 jej form. Charakter sakramentalny jest "czciowym upodobnieniem do Chrystusa", dopuszczeniem do uczestnictwa w urz璠ach w Królestwie Jego, czyli, jak mawiali redniowieczni pisarze – "inwestytur Bo蕨", z t ró積ic, i chrzest daje charakter obywateli, bierzmowanie – 穎軟ierzy, a kap豉雟two – pasterzy i ojców duchownych.

Dalej objania autor znaczenie "mistycznego Cia豉 Chrystusa", odró積ia od uto窺amianego z nim poj璚ia "o wi皻ych obcowaniu" i, oparty na w. Pawle i teologach, logicznie i przekonywaj鉍o dowodzi, i nazwa "mistycznego Cia豉 Chrystusa" w豉ciwiej i cilej oznacza organizm widzialnego Kocio豉 na ziemi, który nazwany jest cia貫m Chrystusa na podobie雟two organizmu ludzkiego, z這穎nego z g這wy i cz這nków. Apologia ta nie jest tylko zwyk章 przenoni, lecz doskona造m odbiciem praw i wzajemnych obowi頊ków cz這nków Kocio豉 Chrystusowego na ziemi: i tak, jak mi璠zy g這w a cz這nkami istnieje jedno i wspólno 篡ciowa, tak i w Kociele-ciele mistycznym, Chrystus jest jego g這w, tj. duchem o篡wczym, ci鉚le nadprzyrodzone 篡cie w cz這nkach, tj. wiernych, utrzymuj鉍ym, ju to przez 豉sk uwi璚aj鉍, która czyni dusz uczestniczk natury Bo瞠j: ju to przez wstawiennictwo nieustanne Jezusa przed Ojcem: ju przez administrowanie sakramentów w imieniu Chrystusa przez kap豉nów, Jego osob wtedy przywdziewaj鉍ych: ju, gdy przez Ofiar Mszy w., w której si On przez r璚e kap豉na Ojcu swemu ofiaruj鉍 w sposób tajemniczy, na dusze nasze dzia豉: ju, wreszcie, gdy pod sakramentalnymi os這nami chleba w tabernakulum zamkni皻y, jako nadprzyrodzone ród這 篡cia, mi璠zy nami pozostaje, i nie tylko pozostaje, ale duszom i cia這m nawet naszym, najcilej si z nimi jednocz鉍, na pokarm si w Komunii w. udziela, a tak 篡wy organizm mistycznego cia豉 swego nieustannie odm豉dza, uwi璚a i ubóstwia.

W dalszym ci鉚u swej pracy dowodzi autor, i nie tylko Chrystus jest wy章cznym sprawc wi皻oci w Kociele.

W organizmie ludzkim o篡wcze dzia豉nie duszy zawis貫 jest od cia豉 i granicami jego zamkni皻e: podobnie w mistycznym ciele swoim dzia豉 na i o篡wia je w granicach jego, zale積ie od warunków istnienia i rozwoju: nie dlatego, i瘺y nie móg dzia豉 inaczej, ale dlatego, i taka jest wola Jego, i taka ekonomia Bo瘸, co do rozdawnictwa 豉sk, i taka zwyczajna droga zbawienia. Na mocy tego prawa, ci tylko, którzy w sk豉d tego organizmu, w ten lub ów sposób, weszli, mog uwi璚a si i zbawia.

Uzasadnia potem autor sw tez, 瞠 wspó販zynnikiem w procesie uwi璚enia owego cia豉 mistycznego jest Koció: Chrystus wi璚 i Koció rodzi nas duchowo, owieca nauk, karmi i zbawia, a raczej Chrystus, który "otoczy si i ograniczy Kocio貫m swoim, jak dusza cia貫m''. Chrystus i Koció w tym organizmie duchowym wzajemnie od siebie zale蕨, dope軟iaj si, tworz jedn ca這. Ten tylko zrozumie wspania貫 teksty Pisma w., nazywaj鉍e Koció Oblubienic, Ma鹵onk Baranka, – i Ojców, pos逝guj鉍ych si analogiami "g這wy i cia豉", "Oblubie鎍a i Oblubienicy", kto mie b璠zie na pami璚i natur mistycznego Cia豉 Chrystusowego.

W drugiej czci dzie豉 autor stara si dowie gównego za這瞠nia swej pracy, – jak rol odgrywaj w mistycznym Ciele Chrystusa charaktery sakramentalne.

Tu z koniecznoci autor musia si oprze na rozumowaniach i wnioskach teologicznych. Wchodz鉍 na t drog, zna jej trudnoci i niebezpiecze雟twa, ale te ma pochodni, która w labiryncie docieka nie pozwala mu zb章dzi. Pochodni t jest zasada, na Soborze Watyka雟kim wskazana, która pozwala na takie badania, owszem, pochwala je i do nich zach璚a pod warunkiem, aby one czynione by造 z "umys貫m owieconym wiar, skrz皻nie, pobo積ie i trzewo" "Ratio... fide illustrata, cum sedulo, pie et sobrie quaerit, aliquam, Deo dante, mysteriorum intelligentiam, eamque fructuosissimam assequitur" (Constit. I, de Fide, cap. 4). Tej zasady trzymali si wielcy teologowie i jej te teologia zawdzi璚za swój rozwój.

Wychodz鉍 z zasady analogicznego podobie雟twa organizmu ludzkiego, rozbiera autor ro積e fakty w rozwoju tego ostatniego, i twierdzi, i podobny proces, w znaczeniu duchowym, odbywa si w duszy za pomoc charakterów sakramentalnych.

Szczegó這wo rozwija autor to twierdzenie i uzasadnia je Pismem w. i Ojcami.

Tak jak pierwszym stopniem w procesie, przygotowuj鉍ym materi do przyj璚ia 篡cia, jest jej przyswojenie i upodobnienie, tj. i musi si ona sta cia貫m ludzkim, tak i w ciele mistycznym Chrystusa to przyswojenie i upodobnienie duszy, czyli urobienie jej i uzdolnienie do przyj璚ia nadprzyrodzonego 篡cia 豉ski, jest pierwszym stopniem duchowego jej rozwoju, dokonanym przez charakter chrztu. Spe軟ia on to upodobnienie duszy, wyciskaj鉍 na niej pi皻no przynale積oci do Chrystusa, przez które On nabywa swych do niej praw, pi皻no podobie雟twa do Niego, b璠鉍ego najni窺zym stopniem podobie雟twa, podobie雟twem, w równym stopniu wszystkim duszom udzielanym, bez wzgl璠u na to, czy kto chrzest w dobrym lub z造m usposobieniu przyjmuje.

Drugim procesem, któremu podlega materia ju przyswojona, maj鉍a si sta 篡j鉍ym doskona造m organizmem, jest przyj璚ie przez ni pewnej formy i kszta速ów czyli wyrobienie cz這nków.

W mistycznym Ciele Chrystusa co podobnego si dzieje; cz這nki, objawiaj鉍e wi瘯sz moc i 篡wotno, wyrabiaj si tu za pomoc czynnika nadprzyrodzonego, którym jest drugi charakter sakramentalny – bierzmowania. Dzieje si to przez szczególne umocnienie i udoskonalenie duszy, przez nadanie jej pewnej m瘰koci i dojrza這ci, przez uzbrojenie jej do walki i dzia豉nia na zewn靖rz: przez nadanie jej pewnego urz璠u w Królestwie Chrystusa i obdarzenie jej pot璕 i moc Jego.

Trzecim, na koniec, procesem, nadaj鉍ym ludzkiemu organizmowi najwy窺z doskona這, jest wytworzenie w nim organów, których zadaniem jest by narz璠ziem duszy, roznosz鉍ym 篡cie po ca造m ustroju.

W Ciele mistycznym Chrystusa równie potrzeba organów, które by 篡cie Jezusowe roznosi造 po ca造m obszarze Kocio豉. Funkcje te spe軟iaj, obdarzone charakterem kap豉雟twa, cz這nki Kocio豉. Tworz si one w mistycznym Ciele Chrystusa, przez tajemniczy udzia w godnoci arcykap豉雟kiej Jego, przez cis造 stosunek, do którego dopuszczona zostaje dusza z Chrystusem Odkupicielem: a poniewa trzy s wi璚enia maj鉍e na pewno charakter sakramentalny: diakona, kap豉na i biskupa, wi璚 te trojaki jest charakter, w豉ciwy ka盥emu z tych stopni, wyciskaj鉍y na duszy przyjmuj鉍ego nowe, i coraz to doskonalsze, podobie雟two z Chrystusem i wprowadzaj鉍y do coraz to wi瘯szego udzia逝 w Kap豉雟twie Jego.

Tak doskona豉 jest organizacja mistycznego Cia豉 Chrystusa! Wszystkie cz這nki spojone s z G這w-Chrystusem: niektóre z nich – doskonalsze – maj obowi頊ek pracy i obrony: organa za roznosz 篡cie Jezusowe po ca造m organizmie i maj zdolno tworzenia nowych cz這nków i organów. Ma wi璚 w sobie i warunki bytu i zdolno odradzania si. Tym sposobem bez przerwy spe軟ia sw b這gos豉wion misj uwi璚enia ludzi nawet mimo odpadania pojedynczych cz這nków, mimo miertelnoci rodzaju ludzkiego: w szeregu wieków wch豉nia w siebie pokolenia, przetwarza je i doprowadza do progu wiecznoci jako materia do przysz貫j budowy wielkiego organizmu niebieskiego, owej wielkiej rodziny wi皻oci i 豉sk utwierdzonej, mi這ci Boga zespolonej, maj鉍ej uczestniczy wiekuicie w bycie i szczciu Boskiej natury. Dokonawszy tej misji, Oblubienica Chrystusowa wejdzie w wieczno, aby z Oblubie鎍em swoim wiekuiste gody weselne obchodzi.

Pi瘯ne studium swoje zamyka autor uwag, 瞠 tylko w wietle w powy窺zy sposób wy這穎nej tajemnicy mistycznego Cia豉 Chrystusa i stosunku do niego charakterów sakramentalnych, mo積a nale篡cie zrozumie niektóre porównania i teksty Pisma w., oraz znaczenie tych瞠 charakterów, w ogóle ma這 znanych, a którym jednak wielka przypada rola w porz鉅ku nadprzyrodzonym.

Ko鎍z鉍 streszczenie pracy O. Pi靖kiewicza, wyra瘸my gor鉍e pragnienie, aby w niedalekiej przysz這ci z gotowych ju monografii i fragmentów oraz samodzielnych, pojedynczo czy zbiorowo dokonanych przez teologów, utworzy si mog豉 ca趾owita i systematyczna "Summa Teologiczna", osnuta na tle mistycznego Cia豉 Chrystusowego, której tak wietnie rzucony zarys da nam Czcigodny autor w swej zacnej pracy.

Ks. Jan Niedzielski

Recenzja powy窺za zamieszczona zosta豉 w "Kwartalniku Teologicznym". Czasopismo powi璚one wiedzy katolickiej wydawane przez ks. A. Szaniawskiego. Rocznik II. Zeszyt III. Warszawa 1903, ss. (1)-(4).

(Pisowni nieznacznie uwspó販zeniono).

POWRÓT DO STRONY GÓWNEJ: